Công tắc điện
Ổ cắm điện
Ổ cắm âm sàn và âm bàn
Thiết bị đóng cắt
Tủ điện
Cảm biến
Thiết bị điện thông minh
Chuông cửa – Chuông hình
Phích cắm Ổ cắm công nghiệp
Phụ kiện thiết bị khác
Tên gọi Aptomat được gọi chung cho các thiết bị đóng cắt như MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB, các sản phẩm này xuất hiện phổ biến trong các hệ thống điện. Khi lắp đặt hoặc nâng cấp hệ thống điện, rất nhiều người hay bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, mỗi thiết bị lại đảm nhiệm một chức năng bảo vệ khác nhau. Có loại chỉ bảo vệ quá tải, có loại chuyên chống rò điện, cũng có thiết bị tích hợp đầy đủ cả hai chức năng.. Vậy làm sao để phân biệt và chọn đúng? Tất cả sẽ được Kho Thiết Bị Điện phân tích chi tiết qua bài viết dưới đây!
Tóm tắt khái niệm về MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB là gì?
Dưới đây là khái niệm cơ bản về các loại aptomat phổ biến nhất hiện nay:
MCB là gì?
MCB (Miniature Circuit Breaker) là aptomat tép dùng để bảo vệ mạch điện khỏi tình trạng quá tải và ngắn mạch. Khi dòng điện vượt quá giá trị định mức hoặc xuất hiện sự cố chập điện, cơ cấu nhiệt từ bên trong MCB sẽ tác động và tự động ngắt nguồn. Thiết bị này được sử dụng rất phổ biến trong hệ thống điện dân dụng và thương mại nhỏ.
MCCB là gì?
MCCB (Molded Case Circuit Breaker) là aptomat khối có khả năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch tương tự MCB nhưng được thiết kế cho hệ thống công suất lớn hơn. Khác với MCB, nhiều dòng MCCB cho phép người dùng điều chỉnh dòng tác động và thời gian cắt nhằm phối hợp bảo vệ trong hệ thống phân phối điện.
RCCB là gì?
RCCB (Residual Current Circuit Breaker) là thiết bị chuyên dùng để phát hiện dòng rò và chống điện giật. Nguyên lý hoạt động của RCCB dựa trên việc so sánh dòng điện đi và dòng điện về giữa dây pha và dây trung tính. Khi xuất hiện dòng rò xuống đất vượt quá ngưỡng cài đặt (30mA, 100mA, 300mA…), RCCB sẽ cắt nguồn gần như tức thời.
RCBO là gì?
RCBO (Residual Current Breaker with Overcurrent Protection) là thiết bị tích hợp đồng thời chức năng của MCB và RCCB trong cùng một thiết bị. Nhờ khả năng bảo vệ toàn diện, RCBO ngày càng được sử dụng phổ biến trong hệ thống điện dân dụng hiện đại.
ELCB là gì?
ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) là thiết bị chống rò điện thế hệ cũ. ELCB hoạt động dựa trên nguyên lý giám sát điện áp xuất hiện trên dây tiếp địa. Nếu điện áp rò vượt ngưỡng cho phép, thiết bị sẽ ngắt nguồn. Tuy nhiên, do độ chính xác không cao và phụ thuộc nhiều vào hệ thống nối đất, ELCB hiện nay hầu như đã được thay thế bằng RCCB hoặc RCBO.
Bảng phân biệt MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB
| Tiêu chí phân biệt | MCB | MCCB | RCCB | RCBO | ELCB |
|---|---|---|---|---|---|
| Bảo vệ quá tải | Có | Có | Không | Có | Không |
| Bảo vệ ngắn mạch | Có | Có | Không | Có | Không |
| Chống rò điện | Không | Không | Có | Có | Có |
| Chống điện giật | Không | Không | Có | Có | Có |
| Điều chỉnh dòng tác động | Không | Có | Không | Tùy loại | Không |
| Dòng định mức | 6A – 125A | 16A – 2500A+ | 16A – 125A | 6A – 125A | 16 – 32A |
| Ứng dụng | Nhà ở | Công nghiệp | Chống giật | Bảo vệ toàn diện | Hệ thống cũ |
Ghi nhớ nhanh trong ngành điện
Nếu chỉ cần ghi nhớ nhanh, có thể hiểu như sau:
- MCB = Quá tải + Ngắn mạch
- MCCB = Quá tải + Ngắn mạch + Dùng cho tải lớn
- RCCB = Chỉ chống rò điện
- RCBO = Quá tải + Ngắn mạch + Chống rò điện
- ELCB = Thiết bị chống rò đời cũ
- MCB + RCCB = RCBO
MCB và MCCB khác nhau như thế nào?
Mặc dù đều dùng để bảo vệ quá tải và ngắn mạch nhưng phạm vi sử dụng của hai thiết bị hoàn toàn khác nhau.
| Tiêu chí so sánh | MCB (Miniature Circuit Breaker) | MCCB (Molded Case Circuit Breaker) |
|---|---|---|
| Tên gọi tiếng Việt | Aptomat tép | Aptomat khối |
| Chức năng bảo vệ | Bảo vệ quá tải và ngắn mạch | Bảo vệ quá tải và ngắn mạch |
| Dòng điện định mức (In) | Thường từ 0,5A đến 125A | Thường từ 16A đến 2500A hoặc lớn hơn |
| Khả năng cắt ngắn mạch (Icu/Icn) | Khoảng 4,5kA – 15kA | Từ 10kA đến 150kA tùy model |
| Khả năng điều chỉnh dòng bảo vệ | Không điều chỉnh được, thông số cố định | Có thể điều chỉnh dòng tác động và thời gian tác động |
| Cơ cấu bảo vệ | Bảo vệ nhiệt từ cố định | Bảo vệ nhiệt từ hoặc bộ bảo vệ điện tử (Electronic Trip Unit) |
| Kích thước | Nhỏ gọn, dạng module | Kích thước lớn, dạng khối đúc kín |
| Kiểu lắp đặt | Lắp trên thanh DIN rail | Bắt vít trực tiếp vào tủ điện hoặc thanh đỡ |
| Số cực phổ biến | 1P, 1P+N, 2P, 3P, 4P | 2P, 3P, 4P |
| Tuổi thọ cơ khí | Khoảng 10.000 – 20.000 lần đóng cắt | Có thể đạt 20.000 – 30.000 lần đóng cắt hoặc cao hơn |
| Khả năng phối hợp bảo vệ | Hạn chế | Tốt, dễ phối hợp chọn lọc trong hệ thống điện nhiều cấp |
| Ứng dụng | Điện dân dụng, văn phòng, cửa hàng nhỏ | Nhà máy, xưởng sản xuất, tòa nhà, tủ điện tổng |
| Vị trí lắp đặt phổ biến | Tủ điện nhánh, tủ điện tầng | Tủ điện tổng, tủ phân phối chính (MSB, DB) |
| Giá thành | Thấp | Cao hơn MCB |
| Khả năng thay thế phụ kiện | Ít phụ kiện đi kèm | Có nhiều phụ kiện như tiếp điểm phụ, cuộn shunt trip, motor operator, UVT… |
| Mức độ bảo trì | Gần như không cần bảo trì | Cần kiểm tra định kỳ trong hệ thống công nghiệp |
| Đối tượng sử dụng phù hợp | Hộ gia đình, công trình dân dụng nhỏ | Công trình thương mại và công nghiệp có tải lớn |
RCCB, RCBO và ELCB khác nhau như thế nào?
| Tiêu chí | RCCB (Residual Current Circuit Breaker) | RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent Protection) | ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) |
|---|---|---|---|
| Tên gọi tiếng Việt | Aptomat chống rò điện | Aptomat chống rò điện kết hợp bảo vệ quá dòng | Cầu dao chống rò điện kiểu điện áp |
| Chức năng chính | Bảo vệ chống rò điện, chống điện giật | Bảo vệ chống rò điện, chống điện giật, quá tải và ngắn mạch | Phát hiện rò điện xuống đất và ngắt mạch |
| Bảo vệ quá tải | Không | Có | Không |
| Bảo vệ ngắn mạch | Không | Có | Không |
| Bảo vệ chống rò điện | Có | Có | Có |
| Bảo vệ chống điện giật | Có | Có | Có |
| Nguyên lý hoạt động | So sánh dòng điện đi và về giữa dây pha và dây trung tính | Kết hợp nguyên lý của MCB và RCCB | Giám sát điện áp xuất hiện trên dây tiếp địa |
| Phụ thuộc hệ thống nối đất | Không | Không | Có |
| Độ chính xác khi phát hiện dòng rò | Cao | Cao | Thấp hơn RCCB và RCBO |
| Dòng rò tác động phổ biến | 30mA, 100mA, 300mA | 30mA, 100mA, 300mA | Tùy từng model |
| Dòng điện định mức (In) | 16A – 125A | 6A – 125A | Thường dưới 100A |
| Khả năng cắt ngắn mạch | Không có | Có, tùy từng model | Không có |
| Số cực phổ biến | 2P, 4P | 1P+N, 2P, 3P, 4P | 2P, 4P |
| Nút TEST kiểm tra định kỳ | Có | Có | Có |
| Yêu cầu lắp thêm MCB/MCCB | Bắt buộc | Không cần | Bắt buộc |
| Ứng dụng phổ biến | Hệ thống điện dân dụng kết hợp MCB | Bảo vệ độc lập cho từng nhánh tải | Hệ thống điện cũ |
| Vị trí lắp đặt | Sau MCB tổng hoặc MCB nhánh | Trực tiếp trên từng mạch tải | Ít được lắp mới |
| Mức độ phổ biến hiện nay | Rất phổ biến | Ngày càng phổ biến | Ít phổ biến |
| Chi phí đầu tư | Trung bình | Cao | Thấp |
| Khuyến nghị sử dụng hiện nay | Nên sử dụng | Khuyến khích sử dụng | Không khuyến khích lắp mới |
Nên sử dụng loại nào cho hệ thống điện gia đình?
Đối với hệ thống điện gia đình các sản phẩm sau đây sẽ được ứng dụng phổ biến nhất:
- MCB: Quản lý hệ thống điện chính, hệ thống chiếu sáng,..
- RCBO, RCCB: Quản lý nguồn cho ổ cắm, thiết bị gia dụng (bình nóng lạnh, bếp,..)
- MCCB chỉ ứng dụng cho nhà ở quy mô lớn, nhiều thiết bị dùng điện.
- ELCB: Hiện nay không còn ứng dụng vì hiệu quả không bằng RCCB và RCBO
Kết luận
MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB đều là các thiết bị bảo vệ điện nhưng chức năng hoàn toàn khác nhau.
- MCB và MCCB dùng để bảo vệ quá tải, ngắn mạch.
- RCCB chuyên chống rò điện và chống giật.
- RCBO tích hợp đầy đủ các chức năng bảo vệ.
- ELCB là công nghệ cũ và đang dần được thay thế.
Trong hệ thống điện dân dụng hiện nay, giải pháp được khuyến nghị là sử dụng MCB kết hợp RCCB hoặc dùng RCBO để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện.
Xem thêm bài viết liên quan: