Sơ đồ công tắc cầu thang cho nhà ở gia đình nhiều tầng

Công tắc cầu thang cho phép bật hoặc tắt một bóng đèn từ hai hay nhiều vị trí, ví dụ ở chân cầu thang, chiếu nghỉ và đầu cầu thang tầng trên. Bài viết này giúp bạn chọn cách đấu phù hợp và hiểu cách đấu nối cho nhà nhiều tầng.

Tại sao nên dùng mạch công tắc cầu thang?

• An toàn: bật đèn ở chân cầu thang, tắt ở đầu cầu thang trên, không phải đi trong bóng tối, giảm nguy cơ té ngã.
• Tiết kiệm điện: tắt được ngay tại mọi vị trí nên ít quên tắt đèn.
• Tiết kiệm chi phí: một đèn điều khiển từ nhiều điểm, không cần kéo mạch riêng cho từng tầng.
• Dễ mở rộng: thêm vị trí điều khiển chỉ cần chèn thêm công tắc trung gian.
• Bền, giá rẻ: thiết bị cơ học đơn giản, ít hỏng, dễ thay thế.

Nhận biết các cực của công tắc cầu thang

Công tắc 2 chiều (công tắc cầu thang) có 3 cực: COM là cực chung, L1 và L2 là hai cực chuyển mạch. Khi đấu, nối L1 với L1 và L2 với L2 giữa các công tắc, không đấu chéo.

Công tắc trung gian (còn gọi là công tắc đảo chiều, công tắc 4 cực) đặt ở giữa hai công tắc 2 chiều, dùng khi cần điều khiển từ 3 vị trí trở lên.

Hai cách bố trí

Hai cách khác nhau ở số line đèn: cách 1 dùng một line đèn duy nhất cho cả cầu thang, cách 2 chia thành nhiều line, mỗi đoạn cầu thang một đèn riêng.

Cách 1: Cầu thang ngắn, một line đèn

Loại công tắc: 2 công tắc cầu thang (3 cực) ở hai đầu, thêm công tắc trung gian (4 cực) ở tầng giữa.

Ví dụ cho nhà 3 tầng, cũng áp dụng được cho nhà 4 hoặc 5 tầng nếu cầu thang ngắn.

Cách đấu: pha vào COM của công tắc tầng 1. L1, L2 đi qua công tắc trung gian ở tầng 2, rồi tới công tắc tầng 3. COM của công tắc tầng 3 nối tới đèn. Trung tính đi thẳng tới đèn.

• Ưu điểm: bật một lần sáng cả cầu thang, chỉ đấu một mạch nên ít sai sót và dễ tìm lỗi, an toàn cho người già và trẻ nhỏ.
• Nhược điểm: hỏng một chỗ thì cả cầu thang tối, muốn chia line đèn về sau phải đi thêm dây.

Cách 2: Cầu thang dài, nhiều chiếu nghỉ, chia nhiều line đèn

Loại công tắc: công tắc cầu thang loại đơn, đôi hoặc ba phím. Ở tầng giữa dùng công tắc đôi 2 chiều, mỗi phím điều khiển một đoạn.

Cách đấu: mỗi đoạn cầu thang là một mạch riêng với cặp công tắc cầu thang ở hai đầu đoạn, đấu như cách 1 nhưng không cần công tắc trung gian. Hai mạch chỉ chung nguồn pha và trung tính. Khi tủ điện bố trí theo tầng, mỗi mạch lấy pha từ tủ của tầng đó nên không phải kéo dây xuyên tầng.

• Ưu điểm: chỉ sáng đoạn đang đi nên tiết kiệm điện, hợp với cầu thang dài, một mạch gặp sự cố thì mạch khác vẫn sáng.
• Nhược điểm: tốn thêm công tắc, đèn và dây, chi phí cao hơn.

Lưu ý khi bố trí và thi công

• Vị trí: đặt ở chân cầu thang, chiếu nghỉ và đầu cầu thang trên, ngay lối lên xuống.
• Độ cao: khoảng 1,1 m đến 1,4 m so với sàn, đồng đều giữa các tầng cho dễ nhớ.
• Tránh chỗ bất tiện: không đặt sau cánh cửa, cạnh bậc thang nguy hiểm hoặc nơi phải rướn người, cúi xuống mới với tới.
• Dễ tìm trong bóng tối: nên chọn công tắc có đèn báo dạ quang.
• An toàn: ngắt CB trước khi đấu, dùng dây 1,5 mm2 và aptomat MCB 6A đến 10A cho mạch đèn, thử gạt các công tắc ở mọi tổ hợp trước khi hoàn thiện.

Ngoài công tắc, bạn có thể dùng cảm biến chuyển động ở cầu thang và chiếu nghỉ để đèn tự bật tắt khi có người đi qua.

Kết luận

Công tắc cầu thang là giải pháp đơn giản, chi phí thấp nhưng mang lại nhiều tiện ích cho nhà nhiều tầng: an toàn khi di chuyển, tiết kiệm điện và dễ mở rộng.

Cầu thang ngắn nên chọn cách 1 cho kinh tế, cầu thang dài hoặc nhiều chiếu nghỉ nên chọn cách 2. Nếu công trình phức tạp, bạn nên nhờ thợ điện có chuyên môn thực hiện. Bạn có thể tham khảo công tắc điện và các vật tư khác tại khothietbidien.vn để chọn thiết bị phù hợp.